Năm 2010, dù chỉ đến đầu tháng 01, các doanh nghiệp trong nước đã ký hợp đồng xuất gạo đạt trên 2,3 triệu tấn, trong đó phần lớn giá xuất khẩu đều ở mức cao so với năm 2009. Nhiều người đang hy vọng một năm mới được mùa, được giá sẽ trở lại với ngành xuất khẩu gạo. Tuy nhiên, đây vẫn chỉ là kỳ vọng.
Giá lúa hiện đã tăng lên, bà con nông dân mừng vì lợi nhuận tăng khá. Giá mua lúa cho nông dân hiện nay và vụ Đông Xuân này dự kiến sẽ không dưới 5.000 đồng/kg. Thế nhưng phân tích kỹ, với giá thành sản xuất lúa không còn ở mức 3.000 đồng/kg, mà cũng tăng lên, do giá xăng dầu, phân bón, thực phẩm, công lao động đều tăng. Vì vậy nông dân có mức lời 30% là không có gì thay đổi so với năm 2009.
Về sản xuất lúa, chúng ta kỳ vọng được mùa, thì tương tự như vậy, tất cả nông dân các quốc gia có sản xuất lượng thực nói chug đều trông mong sản xuất thuận lợi, được mùa. Năm 2009, giá gạo xuất khẩu tăng lên một phần là do giá xăng dầu, phân bón trên thế giới tăng lên, một phần do sản xuất nông nghiệp ở nhiều quốc gia như Ấn Độ, trung Quốc, Indonesia.v.v. bị ảnh hưởng thời tiết khí hậu nên giảm sản lượng lượng thực. Vì thế, không có lúa gạo dư thừa để xuất khẩu mà còn phải nhập khẩu thêm để bù cho phần lương thực thiếu hụt, do vậy, khi nguồn cung thấp mà cầu tăng, tất yếu giá bán gạo tăng lên. Như vậy, nếu năm 2010, mưa thuận gió hòa, các nơi đều được mùa thì giá lúa gạo cũng không thể tăng lên thêm được nữa. Đây là điều không thể dự báo được.
Tính đến nay, bà con nông dân đồng bằng sông Cửu Long đã xuống giống được hơn 1,4 triệu ha lúa Đông Xuân, đạt gần 90% kế hoạch. Ngoài ra còn khoảng gần 1 triệu ha lúa Thu Đông và lúa mùa sắp vào giai đoạn thu hoạch. Theo dự kiến sản lượng lúa thu hoạch trong vùng đến tháng 3 năm 2010 có thể đạt 10 triệu tấn. Đây là những dự báo phấn khởi của một năm mới. Tuy nhiên, sản xuất lúa từ nay đến cuối năm vẫn còn phụ thuộc vào tình hình xâm nhập mặn, điều kiện thời tiết, mưa lũ, sâu rầy, cộng thêm, thị trường tiêu thụ lúa gạo trên thế giới cũng phụ thuộc vào kết quả sản xuất lương thực của nhiều quốc gia. Mọi việc vẫn còn ở phía trước, chúng ta vẫn hy vọng bà con nông dân sản xuất trúng mùa, được giá, có lợi nhuận cao để nâng cao đời sống nhiều hơn nữa./.
Còn nhớ đầu năm 2008, khi thị trường lúa gạo xuất khẩu thuận lợi, được giá, Chủ tịch Hiệp hội lương thực Việt Nam tuyên bố, bà con nông dân trồng bất kỳ loại lúa gạo nào cũng bán được và có lời. Vậy mà, đến giữa năm 2008, khi các quốc gia sản xuất lương thực được mùa, sản lượng thóc và lúa mì tăng lên, không cần nhập khẩu gạo làm thị trường trong nước bất ổn. Hậu quả là hàng trăm ngàn tấn lúa tồn trong nhà nông dân hoặc chất đống ngoài đồng, trên đường lộ vì các công ty không mua lúa gạo do không có đầu ra. Khi đó, nhiều người đổ tội cho nông dân đua nhau làm giống lúa IR 50404 chất lưọng gạo thấp, bán không được. Đành rằng lúa IR 50404 gạo không ngon nhưng nó vẫn có thị trường tiêu thụ riêng, nếu có sản xuất đột biến tăng thì cũng chỉ dư thừa phần nào thôi. Tuy nhiên, đây là giống lúa có ưu điểm kháng rầy và năng suất cao. Đến nay, nhiều địa phương đã chỉ đạo cơ cấu gieo trồng giống lúa IR 50404 ở tỷ lệ 25-30% diện tích. Cụ thể như tỉnh Tiền Giang đã mạnh dạn cho nông dân gieo sạ tới 30% diện tích lúa IR50404. Với thời tiết khá thuận lợi và sâu bệnh ít, trà lúa tốt như thế này thì năng suất lúa IR50404 đạt tới 9 tấn/ha, còn loại lúa chất lượng cao khác cũng không dưới 6 tấn/ha. Nên riêng tỉnh Tiền Giang sẽ cung cấp cho thị trường ít nhất là 600.000 tấn lúa. Và theo nhiều chuyên gia ngành gạo, trong năm nay nước ta sẽ xuất khẩu không dưới 5 triệu tấn gạo các loại.